Synoniemen.net Slap

Een onmisbare tool: Synoniemen.net

Voor veel taalcombinaties bestaan goede woordenboeken, maar zeker niet voor alle. Het kwaliteitsverschil tussen woordenboeken is vaak enorm. Toch bieden zelfs de beste woordenboeken vaak geen correcte oplossing: de betekenis is juist, maar het woord past niet in de zin. Hoe komt dat?

In elke taal is sprake van ‘collocaties', oftewel vaste woordcombinaties. Deze collocaties worden bepaald door zogenaamde ‘combinatorische regels' die bepalen welk woord volgens het normale taalgebruik kan optreden met welk ander woord. Zo kun je bijvoorbeeld spreken van slappe koffie. Als je het in deze context over zwakke koffie zou hebben, zouden veel mensen je wat merkwaardig aankijken en misschien zelfs een glimlach niet kunnen onderdrukken. De combinatorische regel in kwestie bepaalt namelijk dat het zelfstandig naamwoord koffie samengaat met het bijvoeglijk naamwoord slap. Het aantal combinatorische regels in talen is reusachtig. Het is meestal arbeid verrichten of arbeid leveren, maar geen arbeid doen. Het werkwoord heulen doet de moedertaalspreker van het Nederlands automatisch denken aan met de vijand. Enzovoort, enzovoort…

De combinatorische regels zijn in elke taal verschillend. Dat heeft tot gevolg dat correcte één-op-één vertalingen eerder uitzondering zijn dan regel. Vandaar ook dat zelfs de dikste meertalige woordenboeken niet altijd oplossingen weten te bieden. Een hulpmiddel dat in dat geval voor het Nederlands verder kan helpen, is Synoniemen.net.

Synoniemen.net werkt zeer eenvoudig. De eerste stap is het invullen van een woord in het zoekvak op de homepage:

Synoniemen.net

Dit levert een lijst met synoniemen op, ondergebracht onder drie kopjes:
– “als woordenboektrefwoord”
– “als trefwoord met bijbehorende synoniemen”
– “als synoniem van een ander trefwoord”
(Het verschil tussen het eerste en het tweede kopje is mij eerlijk gezegd niet geheel duidelijk.)

Om een beeld te krijgen van de semantische complexiteit van de menselijke taal, is het interessant om te klikken op ‘grafische weergave'. Hieronder de duizelingwekkende grafische weergave van slap:

Synoniemen.net Slap

Synoniemen.net is een zeer goed functionerende website die is gebouwd en wordt bijgehouden door slechts één persoon: Arjen van Kol. Sinds 22 januari 2024 bevat het woordenboek 39.787 verschillende woorden. Het lijkt grotendeels om monnikenwerk te gaan (zie ook de bronnenlijst):

Alle synoniemen op deze site zijn afkomstig van eigen garing. Een deel van de synoniemen stamt uit oude synoniemen- en andere woordenboeken die inmiddels rechtenvrij zijn. Een ander deel is, deels via automatische processen, deels met tijdrovend handwerk bijeengegaard en vervolgens grotendeels handmatig geredigeerd.

https://synoniemen.net/uitleg.php – 29-01-2024

Natuurlijk moeten we het ook over het verdienmodel hebben. Synoniemen.net kent geen betaalde versie met extra functionaliteit; alle informatie is kosteloos toegankelijk:

Ook nog altijd is het mijn uitdrukkelijke wil om de site voor iedereen gratis toegankelijk te houden en dat nog vele jaren lang.

https://synoniemen.net/doneren.php – 29-01-2024

Aan de rechterzijde van de pagina's staan advertenties, maar in Brave, onze favoriete browser, worden die grotendeels geblokkeerd. Daarnaast kunnen gebruikers doneren.

Al met al is Synoniemen.net een uiterst nuttige en toegankelijke tool, niet alleen voor vertalers maar voor iedereen die zich met Nederlands bezighoudt. Het lijkt niet geheel onterecht dat deze eenmanswebsite in Google hoger staat dan het beperktere Van Dale Synoniemen.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *